× Zamknij
× zamknij menu

Indeks represjonowanych

Wojnar Jan, Moroz Maria, Gryszko Władysław, Płużańska (Pluzanska, Puzainska) Anna z domu Malinowska, Pachowski Jakub, Pachowska Janina, Pachowska Bogumiła

Wojnar Jan, urodzony 3 maja 1905 r. w Ostroszy (powiat tarnowski), narodowość polska, wyznanie rzymskokatolickie, w okresie wojny zatrudniony jako kierowca w Urzędzie do spraw żywności w Drohobyczu.

Moroz Maria, urodzona 26 grudnia 1914 r. w Wiedniu, narodowość polska, wyznanie rzymskokatolickie, w okresie okupacji zamieszkała w Drohobyczu.

Gryszko Władysław, urodzony 9 września 1898 r. w Niemcach (powiat lubelski), narodowość polska, wyznanie rzymskokatolickie, w okresie okupacji zamieszkały w Warszawie.

Płużańska (Pluzanska, Puzainska) Anna z domu Malinowska, urodzona 20 lipca 1889 r. w Warszawie, narodowość polska, wyznanie rzymskokatolickie, w okresie okupacji zamieszkała w Warszawie.

Pachowski Jakub, urodzony 26 lipca 1885 r. w Drohobyczu, narodowość polska, wyznanie rzymskokatolickie, pracownik umysłowy, w okresie okupacji zatrudniony w Urzędzie Pracy w Drohobyczu.

Pachowska Janina, urodzona 26 kwietnia 1914 r. w Drohobyczu, córka Jakuba, narodowość polska, wyznanie rzymskokatolickie, pracownik umysłowy, w okresie okupacji niemieckiej zamieszkała w Drohobyczu.

Pachowska Bogumiła, urodzona 19 czerwca 1909 r. w Drohobyczu, córka Jakuba, narodowość polska, wyznanie rzymskokatolickie.

 

Przyczyny, okoliczności i rodzaj represji:

Anna Płużańska od listopada 1942 r. wynajmowała mieszkanie uciekinierkom z drohobyckiego getta: córce przewodniczącego judenratu Rosenblatta, która używała fałszywych dokumentów na nazwisko Zofia Sankowska lub Zofia Różańska oraz żonie jego zastępcy Marcelego Ruhrberga – Renacie. Obie dzięki Janowi Wojnarowi przedostały się najpierw do Lwowa. O powodzeniu tej akcji poinformowała Ruhrbrerga Maria Moroz, która dostarczała mu również korespondencję. Wkrótce do Warszawy udał się Marceli Ruhrberg, który zbiegł z Drohobycza na początku grudnia 1942 r. Dotarł do Warszawy, wynajmując jako przewoźnika Władysława Gryszkę. Zamieszkał wraz z żoną przy ul. Kawczej 27 u Jana Pioruńskiego. Anna Płużańska pośredniczyła również w przekazywaniu korespondencji od i do Ruhrbergów. Poczta przychodząca do nich była adresowana na jej nazwisko. Płużańska wysyłała także listy, które przez żonę Jakuba Pachowskiego, a po jej śmierci przez niego i córki Bogumiłę i Janinę działaczkę Polskiego Komitetu Opiekuńczego, były przekazywane przy pomocy pośredników do bunkra, w którym ukrywali się Żydzi, a wśród nich Rosenblatt. Rosenblatt był znajomym Pachowskiego sprzed wojny, kiedy wspierał go finansowo. Ruhrbergowie zostali wraz z właścicielką mieszkania (nazwisko nieznane) zatrzymani 22 czerwca 1943 r. i przekazani do dyspozycji policji w Drohobyczu, po czym Ruhrberg wraz z żoną Renatą zostali rozstrzelani. Płużańska przebywała w areszcie jeszcze pod koniec lipca 1943 r., potem trafiła do KL Auschwitz (numer obozowy 55 863). Jan Wojnar został aresztowany 15 czerwca 1943 r., na skutek choroby zwolniony, a następnie przewieziony do szpitala powiatowego. Aresztowano także Marię Moroz. Po dwóch dniach została zwolniona z więzienia, ponieważ karmiła piersią dziecko. 7 lipca 1943 r. zatrzymano Gryszkę, który trafił do aresztu przy Sipo w Warszawie. Jakub Pachowski i jego córki Jadwiga i Bogumiła zostali aresztowani 17 czerwca 1943 r. i zwolnieni kilka dni później. 13 sierpnia komendant drohobyckiego Sipo nakazał ponowne ich aresztowanie. Brak informacji o dalszych losach Pachowskich.


Źródło: AFB, Sąd Specjalny we Lwowie, R. 137/1; R. 137/162.

Autor: Aleksandra Namysło

Tłumaczenie materiałów źródłowych: Jakub Grudniewski

Wpis pochodzi z:

Rejestr faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej
Opis oraz publikacja w formie PDF